Vinh quy bái tổ là giai đoạn cuối của người theo đuổi khoa bảng ngày xưa. Sau thi thi đậu và trước khi làm quan, để người đỗ đại khoa và chính quyền có dịp phô trương thành công và uy thế.
Những người đỗ khoa bảng được cấp quan phục, tức mũ áo khác nhau tùy thứ bậc, và được cho ăn yến tiệc, và dự buổi lể, được cỡi ngựa đi chơi khắp phố phường, cờ biển vinh quy.
Tỉnh, huyện, xã, gia đình tổ chức đón rước ở địa đầu và mở tiệc tại nhà. Làng & gia đình có tiến sĩ vinh quy tuy vất vả, nhưng cũng rất hảnh diện.
” tiến sĩ hay lên ngựa xem hoa.
Tiệc tùng, cờ quạt linh đình. Một dịp cho gia đình và làng vênh váo với láng giềng thù nghịch, các làng bên cạnh.
Đó chính là lúc các cố mơ “võng anh đi trước, võng nàng theo sau”.
Các cô nhìn cảnh vinh quy rộn rã, thầm cầu trời “lá thắm duyên ưa”, mong “kết” được anh chàng mới đây bị chê “dài lưng tốn vải ăn no lại nằm” nhu7ng nay lại võng lọng nghênh ngang, d9e63 yên phận đời con gái. Nguyễn Bính kể tâm trạng các cô
… Tôi hằng khuyên sớm khuyên trưa
Anh chưa thi đỗ thì chưa động phòng
Một quan là sáu trăm đồng
Chắt chiu tháng tháng cho chồng đi thi
Chồng tôi cưỡi ngựa vinh quy
Hai bên có lính hầu đi dẹp đường
Tôi ra đón tận gốc bàng
Chồng tôi xuống ngựa, cả làng ra xem
Đêm qua mới thật là đêm
Ai đem giăng sáng giãi lên vườn chè.
đấy là chuyện ngày xưa.
Ngày nay không khác mấy. Kịch bảng vẫn thế, phong cách vẫn thế, và kết quả vẫn thế.
Ngày xưa là thủ đô, cỡi ngựa, cổng làng, v.v. thì ngày nay là LOS, Paris, Toronto, Montreal, Sydney, máy bay và phi trường, v.v.
Lối ra của phi trường TSN, nhà ga quốc tế dày đặc người, sát cánh nhau, mắt nhìn chăm chăm vào từng người đi ra. Khác với bên ga mà từ ngữ cơ chế Xạo Hết Chổ Nói gọi là ga quốc nội, hiếm người đón, ngay cả người đã thành công tại Hà Lội vào Sài Gòn.
“cờ bảng” trong đám người như hoa trong đám cỏ dại. Chen vào đám cờ bảng đón các “tiến sĩ” đến từ Mỹ, Pháp, Canada, Úc, v.v. là các bảng của các khách sạn 5 sao điền tên các VIP.
Nhộn hịp tiếng cười, lời nói, hồi họp xem dung nhan các tiến sĩ đến từ phương xa. Như ngày xưa đón vinh quy, ngày nay không những cả gia đình mà không hiếm cả họ hàng đi đón. Nhiều đến nỗi gây nạn quá tải. Đại đa số các phi trường VN do các công ty quốc tế thiết kế. Diện tích được tính theo tiêu chuẩn quốc tế. Mà quốc tế hiếm khi cà làng xóm láng giềng bạn bè, v.v. đi đón vinh quy. Chính vì vầy mà các nhà ga tạm gọi là quốc tế tại VN đều quá tải. Người đứng như ở chợ.
Khi thực tế phản ảnh sự thiếu hiểu biết về VN của chuyên gia nước ngoài, và sự yếu kém về quản lý của quan chức VN, thì nảy sinh ra nhiều tình huống bi hài như tại phi trường “quốc tế’ Đà Nẵng” vừa khánh thành: nơi đón vinh quy quá hẹp, phải tức tốc vá víu (nguyên tắctrồng người “sai thì sữa, và càng sữa càng sai…) lấy nơi chưng hoa chấp vá mái để nới rộng diện tích đón, và các người đón được dịp tắm … dột.
Ngày xưa, chàng ra đi (thường là đi bộ, với cơm vắt vai, một vài con cá gỗ) thủ đô là 1 anh dài lưng tốn áo, và khi về thì được bảng.
Ngày nay, lúc chàng/nàng ra đi, cách đây không lâu, tơi tả như đàn chim vỡ tổ (đôi khi lưng lận vàng), tay ẵm tay bồng, trốn chui trốn nhủi công an lên thuyên vượt biên; và mới đây thì với tư cách đoàn tụ, HO, du sinh lên máy bay với 1 vali nhỏ. Nhưng khi về thì thùng chất như núi trên xe đẩy, mặc thời trang, tóc đủ màu như lộng, cười nghênh ngang đi trên lối ra.
